Osasun Ministerioak Tabakoaren Aurkako Legearen anbizio handiko erreforma bat aurkeztu du, osasun publikoa babesteko neurri berriak sartzen dituena, eta, bereziki, gazteak tabakoa eta horrekin lotutako produktuak kontsumitzen has ez daitezen, hala nola zigarro elektronikoak eta lurrungailuak. Ministerioak aurkeztutako aurreproiektu honek ebidentzia zientifikoaren eta nazioarteko esperientziaren bermea du, eta Europar Batasunak egindako gomendioei jarraitzen die.
Zer aldatzen da lege berri honekin?
Nobedade nagusien artean aipatzekoa da debekatuta egongo dela taberna eta jatetxeetako terrazetan erretzea eta bapeatzea, baita lehen mugatuta ez zegoen kanpoko espazio publikoetan ere, hala nola markesinetan, lantokitzat har daitezkeen ibilgailuetan, ikastetxeetan, kirol instalazioetan eta haur parkeetan. Kerik eta bapeo gabeko eremua zabaltze horrek tabakoaren eta tabakoaren produktu eratorrien esposizioa murrizten du, eta ingurune osasungarriagoak sortzen ditu, batez ere gazteentzat.
Gainera, legeak debekatu egiten ditu erabili eta botatzeko lurrungailuak eta zaporedun zigarro elektronikoak, orain arte gazte askorentzat kontsumo-ohiturarako sarrera gisa funtzionatu baitute. Produktu horiek bereziki erakartzen dituzte adingabeak, zapore gozoak edo afrutatuak dituztelako eta itxura modernoa dutelako, baita haurrentzako itxura ere, eta horrek osasun agintariak asaldatu ditu.
Prebentzioaren funtsezko zeregina gazteengan
OMEren arabera, erretzaile heldu gehienak nerabezaroan hasi ziren erretzen, eta, beraz, etapa hortan ez hastea funtsezkoa da tabakismoaren prebalentzia epe luzera murrizteko.
Lege berriak hainbat alderditan jarduten du tabakoaren eta horrekin lotutako produktuen eskuragarritasuna zailtzeko eta erakargarritasuna murrizteko:
• Erabilera murrizketak adingabeek erabiltzen dituzten espazio publikoetan: Ikastetxe, haur-parke eta gazteen aisialdirako beste gune batzuetatik gertu erretzea edo lurruntzea debekatuz gero, kontsumoaren normalizazio soziala murrizten da, erretzea edo lurruntzea jokabide arrunta edo onartua delako pertzepzioa gutxituz, eta faktore hori funtsezkoa da nerabeak has ez daitezen.
• Zaporeak eta berriztagarriak ez diren bapeagailuak debekatzea: Gailu eta zapore horiek profil gazteagoak erakartzen dituzte beren itxura eta aromagatik, eta esperimentazioa errazten dute. Merkaturatzea ezabatzeak zailago egiten du horiek eskuratzea, eta kaptazio-katea apurtzen laguntzen du.
• Paketatze neutroa eta publizitate mugatua: Legeak tabakoaren publizitate, sustapen eta babesaren debekua ere zabaltzen du, salbuespen oso mugatuekin. Horrek gazteak glamurizazioa edo kontsumoa susta dezaketen mezuen eraginpean egotea saihesten du.
Dagoeneko erretzen ez dutenak babesteaz gain, erretzaile gazte berriak sartzea geldiarazteko estrategia zuzenak dira neurri horiek. Kalkuluen arabera, erretzen hasten diren gazteen kopurua murrizteak eragin zuzena izango du tabakoarekin lotutako gaixotasunen etorkizuneko murrizketan, hala nola minbizia, gaixotasun kardiobaskularrak edo arnas gaixotasunak.
Tabakoaren Aurkako Lege berria urrats sendoa da ingurune osasungarriagoa sortzeko, bereziki gazteentzat, hori baita gakoa etorkizuneko belaunaldietan tabakoaren ohiturarekin amaitzeko. Kearekiko esposizioa mugatzea, gazteentzako produktu erakargarriak eskuratzea zailtzea eta publizitate-sustapena desagerraraztea estrategia integral baten parte dira, nerabe gutxiagok tabakoa eta tabakoaren deribatuak proba ditzaten.